Feeds:
Posts
Comments

Posts Tagged ‘Δαβίδ Σαλτιελ’

Η τελευταία φάση της Αθηναϊκής ιστορίας, Σύνταγμα, αγανακτισμένοι κλπ, μπορεί να συμπυκνωθεί στη μεγαλειώδη φράση που άκουσα τις πρώτες  μέρες  με  τα  ίδια  μου  τα  αυτιά  από  παθιασμένο ρήτορα της Πλατείας :
“Όπως λέει κι ο Καζαντζάκης: Οι φτωχοί δεν έχουν να χάσουν τίποτα άλλο, εκτός απ’ τις αλυσίδες τους…”

Από δω και μπρος, σιγή ασυρμάτου. Ή όπως θα έλεγε ο Άβερελ Ντάλτον:

“The rest is silence”, Σαίξπηρ, Άμλετ, Πράξη Γ’ , Σκηνή 2η .

Read Full Post »

Ο Δαβίδ Σαλτιέλ στη Συναγωγή της Θεσσαλονίκης

ΤΡΑΓΟΥΔΑΕΙ Ο ΔΑΒΙΔ ΣΑΛΤΙΕΛ

Ο Δαβίδ Σαλτιέλ  είναι ένας από τους πολύ λίγους ανθρώπους , που έμειναν στη Θεσσαλονίκηκαι και κράτησαν   ζωντανή την  σεφαραδίτικη παράδοση, υπήρξε  δε η βασική πηγή για τους μελετητές των τραγουδιών της προπολεμικής εποχής.  Τον Σαλτιέλ τον γνώρισα κάτω από πολύ αστείες  (για μένα) συνθήκες.  Είχα πάει πριν χρόνια στη Θεσσαλονίκη  με τον   συνεργάτη μου, και ένας ντόπιος φίλος μάς έδωσε ραντεβού κάπου στη στοά  Χίρς.  Περιμένοντάς  τον,  άκουσα ζωντανή μουσική να αντηχεί κάπου από τους πάνω ορόφους.  Δεν είμαι ο τύπος, που θα άκουγα βιολιά και ούτια και σαντούρια και δεν θα πήγαινα να δω τι είναι.   Πιάνω λοιπόν το συνεργάτη μου από το μπράτσο και  σπρώχνοντας  μια μεγάλη διπλή πόρτα μπουκάρουμε με φόρα στην αίθουσα,  από όπου ακουγόταν η μουσική. Κοιτάω γύρω και ξαφνικά  συνειδητοποιώ πως βρισκόμαστε  ανάμεσα σε δεκάδες τραπέζια γεμάτα      …ραβίνους, που εκείνη τη στιγμή είχαν τελειώσει το δείπνο και προσεύχονταν,  άλλοι με ψαλμούς και άλλοι σιωπηλά .  Και εδώ είναι το αστείο της υπόθεσης. Στα φοιτητικά μου χρόνια άφηνα μία μικρή γενειάδα, (αλλά και αργότερα πού και πού, για λόγους ακηδείας μάλλον παρά μόδας) . Έτυχε,  λοιπόν, και εκείνες τις ημέρες το παρουσιαστικό το δικό μου με τα γένεια  (συν ένα πολύ μακρύ μαύρο παλτό που είχα αγοράσει από τα imperfect  της  Μπένετον), αλλά και του συνεργάτη μου, που πάντα έχει γένια και φοράει συντηρητικά ρούχα, να ταιριάζει με το περιβάλλον, κι έτσι ο υπεύθυνος νεαρός της αίθουσας μάλλον μας πέρασε κι εμάς για ραβίνους και μας έβαλε να καθήσουμε.  Μου φάνηκε, ότι έπαιζα σε ταινία του Γούντυ Άλλεν. Όπως μάθαμε μετά, επρόκειτο για κάποιο είδος κοινού συνεδρίου  Ορθόδοξων και Προοδευτικών από διάφορες χώρες και για το τέλος είχε  προγραματιστεί μικρή συναυλία. Δώσαμε τις απαραίτητες εξηγήσεις για την παρουσία μας εκεί, βρήκαμε και το φίλο μας που είχαμε το ραντεβού, η παρεξήγηση λύθηκε και τελικά καθήσαμε να ακούσουμε τα  καταπληκτικά αυτά   σεφαραδίτικα   τραγούδια,  από τον Σαλτιέλ.

selanik xarths
Το Σαντζάκι της Σαλονίκης

Έχουν τραγουδήσει κι άλλοι ισπανο-εβραίικα.  Η Σαββίνα Γιανάτου με την εκπληκτική της φωνή σε πολύ ωραία ενορχήστρωση, που παντρεύει το παραδοσιακό με το μοντέρνο, αλλά και ξένοι, που συνήθως όμως κάνουν το λάθος και τα τραγουδάνε σαν να πρόκειται για   Ευρωπαϊκά  Μεσαιωνικά,  ενώ τα περισσότερα (εκτός από τα προπολεμικά “μοντέρνα”) είναι δικά μας,  ανατολίτικα, με μακάμ (Ισπανο-εβραίικα:  λος μεκάμες) και ρυθμούς παραδοσιακής,  αστικής ή κλασσικής μουσικής της Οθωμανικής αυτοκρατορίας.  Αυτή η εκτέλεση, του  Δαβίδ Σαλτιέλ είναι, και από άποψη φωνής και όσον αφορά την ενορχήστρωση, η πιο πιστή στην μουσική παράδοση των σεφαραδίτικων.

*Επειδή τα τραγούδια μού τα στείλανε με RapidShare, δεν είναι πρώτης ποιότητας υλικό, αλλά  ακούγονται. Όταν μου στείλουν και τα λόγια  θα ανεβάσω και τις μεταφράσεις των στίχων καθώς και το πρωτότυπο με τη σωστή ορθογραφία.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ 

Εδώ ο Κος Νταβίκος μιλάει ισπανο-εβραίικα και λέει,  ότι αυτό το τραγούδι, και άλλα, τα τραγουδούσε η μητέρα του, όταν ήταν μικρούλης στη Θεσσαλονίκη πριν τον πόλεμο. “Αλλά σιγά-σιγά χάθηκαν όλα  “.

LA MADRE  COMPRESIVA  (Μάνα με κατανόηση)

Ένα τραγούδι που μιλάει για μια κόρη, που ο πατέρας της έπαιξε την προίκα της στο κουμάρι

Εβραίες της Θεσσαλονίκης

  ( al  kumar),   στα χαρτιά δηλαδή.  Τυπικός μαυροθαλασσίτικος ποντιακός ρυθμός. Ακούω τη  μελωδία του δεύτερου στίχου  του κουπλέ να  είναι ίδια με το:  “Το δικό μου πάπλωμα είναι για δυο άτομα”. Φαίνεται, ότι ισχύει, πως οι ατάλαντοι αντιγράφουν,  ενώ οι ταλαντούχοι κλέβουν.

LA HUERPHANA DEL PRISONIERO (ΓΕΝΤΙ-ΚΟΥΛΕ)

Η Φυλακή του Γεντί Κουλέ

Το πολύ γνωστό Γεντί-Κουλέ. Πρόκειται για διάλογο.  O φυλακισμένος παραπονιέται για την τύχη του στη φυλακή:  Το Γεντί Κουλέ θα δείς περνώντας,  να το περικυκλώνουν τα μεγάλα του τείχη.  Μωρό μου, εκεί θα πεθάνω, μάλλον από την πείνα.  Δεν αντέχω να υποφέρω άλλο, είμαι ένα πτώμα , en el budrum desmazalado, στο μπουντρούμι,  δυστυχισμένος. Αλλά εκείνη του απαντά, ότι ήταν ορφανή και την παράτησε , και γι αυτό πληρώνει τις αμαρτίες του στο Θεό.

DIA DE ALHAD

Θρησκευτικό  άσμα που ψάλλεται  για την πρώτη μέρα της βδομάδας:
Ο Μιχαήλ, ο βασιλιάςτου Ισραήλ
και ο Ηλίας  με τον Γαβριήλ
να μας έρθουν μαζί με τον Μεσσία,
να σώσουν εμάς κι όλον τον Ισραήλ.

EL INCENDIO DE SALONIKA  ( Η ΠΥΚΑΓΙΑ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ)

Η πυρκαγιά

Το τραγούδι για την μεγάλη πυρκαγιά της Θεσσαλονίκης,  και τη φωτιά που  ” γύρω στο απόγευμα ξεπήδησε  από τη συνοικία Άγουα Μουέβα* και έκαψε μέχρι τον Λευκό Πύργο”.  Και για τις δυσκολίες που πέρασε η φτωχολογιά της  πόλης: mos dieron unos tsantires qui de l’ aire s’ envolan, mos dieron pan amargo, qui con agua non se va. Μας δώσανε κάτι τσαντίρια, που τα ΄παιρνε ο αέρας και ένα ψωμί, που ούτε με νερό δεν πήγαινε κάτω.

*   όταν πάρω στα χέρια μου τους στίχους,  ελπίζω σχολιασμένους,  θα γράψω και το σημερινό όνομα της γειτονιάς, αν υπάρχει.Όποιος ξέρει, μη διστάσει να μου γράψει.

EL TESTAMENTO DE HAMAN (ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΠΟΥΡΙΜ)

Τραγούδι του Πουρίμ .  Οι στίχοι αναφέρονται στο περιστατικό της Εσθήρ και του Χαμάν,  που γι αυτόν … ordeni la forca en los dias de Purim.  Ετοιμαζόταν να κρεμάσει τους Ισραηλίτες και στο τέλος με τη μεσολάβηση της Εσθήρ οι Εβραίοι σώθηκαν και  τιμωρήθηκε ο ίδιος.

Στο τέλος στο τραγούδι εμφανίζεται  ο νυχτοφύλακας με την μαγκούρα του : Taka-taka taka-taka, el pasvan con la toyaca.  Αγνοώ τη σχέση του με τη γιορτή , το πιο πιθανό είναι,  ότι πρόκειται για το σύνθημα για τη νυχτερινή ησυχία.

____________

Έβαλα πέντε  τραγούδια μόνο,  γιατί νομίζω, ότι  δεν μπορεί να ακούσει κανείς σε οντισιόν πάνω από τόσα,  και ένας λόγος που έχει αποβλακωθεί η δισκογραφία στην Ελλάδα είναι κι αυτός:  Οι υπεύθυνοι και οι τραγουδιστές  ακούνε εκατοντάδες μουσικές την ημέρα (κυρίως “μουσικές”ή απλώς σκουπίδια)  και η ευαισθησία τους  έχει στομώσει προ πολλού. ( Σκοπεύω να γράψω ένα άρθρο, με τίτλο  “Λευτεριά στο Γιώργο Νταλάρα”).

Αν θέλει κανείς να   βρει  όλα τα τραγούδια του Σαλτιέλ,  μπορεί να ψάξει για το δίσκο, είναι της εταιρείας Oriente.

Δεν βρίσκεται εύκολα, πάντως. Έψαξα   πριν μερικά χρόνια και στη Rue  des Rosiers στο Μαραί,  δεν τον είχαν ακουστά.  Ευτυχώς υπάρχει το Ίντερνετ.

http://www.cdroots.com/oriente.shtml

Όπως με πληροφορεί ο Αμπραβανέλ, μπορεί να βρεί κανείς το cd στα  Εβραικά μουσεία.

Το Εβραϊκό Μουσείο Αθηνών είναι : Νίκης 39, 10557    Τηλ.: 210 3225582

____________________________________

Γράφω και τους συντελεστές:

Δαβίδ Σαλτιέλ: τραγούδι

Νίκος Τζαννής-Ginnerup: Πολίτικη λύρα

Μάρκος Σκούλιος: ούτι

Γιώργος Μαυρομάτης:Κανονάκι

Γιώργος Ψάλτης:βιολί

Λευτέρης Παύλου: Κρουστά

Η ηχογράφηση έγινε στο Αγροτικόν του Νίκου Παπάζογλου.

Read Full Post »