Feeds:
Posts
Comments

Posts Tagged ‘Μαρξισμός’

Η τελευταία φάση της Αθηναϊκής ιστορίας, Σύνταγμα, αγανακτισμένοι κλπ, μπορεί να συμπυκνωθεί στη μεγαλειώδη φράση που άκουσα τις πρώτες  μέρες  με  τα  ίδια  μου  τα  αυτιά  από  παθιασμένο ρήτορα της Πλατείας :
“Όπως λέει κι ο Καζαντζάκης: Οι φτωχοί δεν έχουν να χάσουν τίποτα άλλο, εκτός απ’ τις αλυσίδες τους…”

Από δω και μπρος, σιγή ασυρμάτου. Ή όπως θα έλεγε ο Άβερελ Ντάλτον:

“The rest is silence”, Σαίξπηρ, Άμλετ, Πράξη Γ’ , Σκηνή 2η .

Read Full Post »

Δίνω σήμερα στη δημοσιότητα ένα έργο  με  θέμα τον επιστημονικό σοσιαλισμό, ή όπως κάποιοι το λένε σήμερα, τον Μαρξισμό. Το σπάνιο αυτό έργο δεν έχει τυπωθεί ποτέ ολόκληρο  σε έκδοση που να περιλαμβάνει και το πρώτο κεφάλαιο αλογόκριτο. Αν και τους το είχα πάει έτοιμο για εκτύπωση, οι εκδότες το απέρριπταν ο ένας μετά τον άλλον, γιατί δεν γνώριζαν πια τον δεύτερο από τους συγγραφείς. Έτσι, τώρα, με την ανάρτησή του στο Ίντερνετ, ανοίγεται μια μεγάλη ευκαιρία για όποιον θέλει να γνωρίσει τον Μαρξισμό ή  να ξαναφέρει  στη μνήμη του με νοσταλγία τη  πρώτη ύλη, που ίσως εξέθρεψε κάποτε τον αγωνιστικό του ενθουσιασμό.  Και ίσως να θυμηθεί ( αν δηλώνει, ας πούμε, σοσιαλιστής),  ότι η οικονομική κρίση σαν περιοδικό φαινόμενο του συστήματός μας ήταν γνωστό διακόσια  χρόνια πρίν,  και άρα, όταν  ξέσπασε πάλι στις μέρες μας , κακώς εξεπλάγη, (ο «σοσιαλιστής»), και έκανε όλους αυτούς τους θεατρινισμούς,  λες και  αντίκρισε τσουνάμι.

Το μόνο πρόβλημα είναι το εξώφυλλο.  Ζήτησα από τους γραφίστες να βάλουν μια νεανική μου φωτογραφία,  για λόγους μάρκετιγκ, αλλά  εκείνοι το παράκαναν. Όταν τους ρώτησα, γιατί διάλεξαν αυτή με την κονκάρδα του Μάο, που μου είχαν καρφιτσώσει  οι γονείς μου κι εγώ έκανα τον Κινέζο, μου απάντησαν:  Μεγαλύτερος δε βλέπεσαι.  Τους λέω:  Ούτε στο Γυμνάσιο;  Μου λένε: Ούτε στο Δημοτικό! Μα, λέω, εδώ είμαι πέντε χρονών! -Δεν πειράζει,   θα κάνει ωραίο κοντράστο, με τον άλλον, που φαίνεται να ναι  195.  Τι να πεις! Καλλιτέχνες.

Engels- Marxism

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

στην Α΄ έκδοση, των Λειψών.

Αν οι μαρξιστές είχαν διαβάσει μαρξισμό, αντί να αναστηλώσουν τη φωτογραφία του φιλοσόφου σαν εικόνισμα, ίσως, η ιστορία είχε εξελιχτεί διαφορετικά.  Ακόμα καλύτερα θα ήταν,  αν αντί να  μετατρέψουν τα γραφτά του σε Κοράνι,να έκαναν ότι κι αυτός: να συγκροτούσαν μία συνολική θεώρηση της πραγματικότητας κάτω απο το πρίσμα της παγκόσμιας φιλοσοφ’ιας και τα συμπεράσματα των επιστημών του καιρού μας.  Τώρα, ότι έγινε, έγινε.  Αλλά ποτέ δεν είναι αργά. Eυτυχώς, πάντως, που ο Μάρξ έγραψε  το  Κεφάλαιο.   Όπως επεσήμανε κι ο μεγάλος διανοητής Αλτάν, φανταστείτε να το έγραφε κανένας ονόματι Μπουτζατζόνι. Θα έπρεπε να λεγόμαστε ‘μπουτζατζονιστές’, πράγμα άκομψο. Π.χ.: Ζήτω ο Μπουτζατζονισμός-Λενινισμός. Δε λέει.

Παλιότερα, πολλοί αριστεροί είχαμε κατηγορηθεί, ότι η φιλοσοφική μας παιδεία συνίστατο μόνο σε μια στείρα αποστήθιση ορισμένων αποσπασμάτων του μαρξισμού, που κάποιοι αποκαλούσαν περιφρονητικά  «τα πέντε λόγια».  Για παράδειγμα: «Σιγά τώρα, έμαθες τα πέντε λόγια και μας μοστράρεις τη φάτσα σου, ότι και καλά, είσαι ο Αριστοτέλης, να πούμε».  Λάθος. Ούτε εκείνες τις εποχές, που όλο και κάποιοι διάβαζαν, υπήρξαν, αλλά ούτε και τώρα υπάρχουν πολλοί, που θυμούνται και τα πέντε.

Μ’ αυτό το σύγγραμμα, που εκπονήσαμε από κοινού, εγώ κι ο Φρειδερίκος προσπαθήσαμε να καλύψουμε αυτό το κενό, και μάλιστα σε μια εποχή που, ο λεγόμενος λαός και κυρίως οι νέοι, ασχολούνται περισσότερο με τον Αλκαίο, τον Πλούταρχο ή τον Δάντη και κάπως λιγότερο με τους φιλοσόφους.

Βεβαίως, υπάρχει και το Κομουνιστικό Μανιφέστο, που έγραψε ο Φρειδερίκος με τον Κάρολο Μάρξ (αυτή τη φορά μόνοι, χωρίς τη δική μου βοήθεια). Όμως, κυρίως λόγω του κολοσσιαίου, για τα σημερινά δεδομένα, μεγέθους του (είναι μεγαλύτερο από δέκα σελίδες, και μάλιστα, χωρίς φωτογραφίες),  θεωρείται ανθρωπίνως αδύνατον να διαβαστεί.

Αντίθετα, αυτό το πόνημα περιέχει όχι μόνον τα πέντε λόγια, αλλά όλον τον μαρξισμό σε τρεις σελίδες. Από αυτές τις τρείς σελίδες θεωρίας ξεπήδησαν φιλοσοφικά ρεύματα, ιδεολογικές συγκρούσεις, ποταμοί αίματος, βία, επαναστάσεις, ήρωες, μάρτυρες, προδοσίες, δικτατορίες και ουσιαστικά όλη η Ιστορία του εικοστού αιώνα. Περίεργο δεν ειναι ; Πάντως, σίγουρα, όλα αυτά κάνουν ‘Τα Πέντε Λόγια’ ενα μεγάλο μικρό κλασικό κείμενο.

Καπετάν Ένας

 13 Θερμιδώρ του 2011

Κεφάλαιο 1ο (υπό Καπετάν Ένα)

Λοιπόν,…

Κεφάλαιο 2ο (υπό Φ.Έγκελς)

…για να τελειώνουμε, συνοψίζουμε σύντομα την πορεία που ακολούθησε  η ανάπτυξη μας:

Ι. Μεσαιωνική κοινωνία:

δρεπανι Μικρή ατομική παραγωγή. Παραγωγικά μέσα προσαρμοσμένα στην ατομική χρήση, κατά συνέπεια, πρωτόγονα, χοντροφτιαγμένα,  μικροσκοπικά με μηδαμινά   αποτελέσματα. Παραγωγή για την  άμεση κατανάλωση, είτε του ίδιου του παραγωγού, είτε τού φεουδάρχη του. Μόνο όπου βρίσκουμε ένα πλεόνασμα στην Παραγωγή πάνω από την κατανάλωση αυτή, προσφέρεται το πλεόνασμα αυτό για πούλημα και μπαίνει στην ανταλλαγή : εμπορευματική παραγωγή μονάχα στη γέννησή της, πού όμως περιέχει κιόλας σε σπέρμα την αναρχία στην κοινωνική παραγωγή

ΙΙ. Καπιταλιστική επανάσταση:

μιλλ Μετατροπή της  βιομηχανίας, στην αρχή με την απλή συνεργασία και τη χειροτεχνική φάμπρικα. Συγκέντρωση των παραγωγικών μέσων, πού ς τότε ήταν σκόρπα, σε μεγάλα εργαστήρια και, κατά συνέπεια, μετατροπή των παραγωγικών μέσων από ατομικά σε κοινωνικά — μετατροπή πού δεν θίγει τη μορφή ανταλλαγής στο σύνολό της. Οι παλαιές μορφές ιδιοποίησης εξακολουθούν να ισχύουν. Παρουσιάζεται ο καπιταλιστής. Με την ιδιότητά του ιδιοκτήτη  τών παραγωγικών μέσων Ιδιοποιείται. και τα προϊόντα και τα κάνει έμπορεύματα. Ή παραγωγή έγινε κοινωνική πράξη. Ή ανταλλαγή  και μαζί μ’ αυτή ή ιδιοποίηση παραμένουν ατομικές πράξεις, πράξεις του ξεχωριστού ανθρώπου: το κοινωνικό προιόν  το  ιδιοποιείται ό ατομικός καπιταλιστής. Αυτή είναι μία βασική αντίφαση απ’ όπου  ξεπηδούν όλες οι αντιφάσεις, που μέσα σ’ αυτές κινείται η σημερινή κοινωνία και που τις φέρνει στο φως ή μεγάλη βιομηχανία.

Α. Χωρισμός τού παραγωγού από τα  παραγωγικ ά μέσα. Καταδίκη του εργάτη να μείνει όλη τη ζωή του μισθωτός. ‘Αντίθεση ανάμεσα στό προλεταριάτο και την αστική τάξη.

Β. Εκδήλωση όλο και πιο έντονη και με αυξανόμενη αποτελεσματικότητα των νόμων, πού κυριαρχούν στην  παραγωγή εμπορευμάτων. Αχαλίνωτος συναγωνισμός. Αντίθεση ανάμεσα στην κοινωνική οργάνωση  μέσα στήν κάθε ξεχωριστή φάμπρικα και την κοινωνική αναρχία στο σύνολο τής Παραγωγής.

Γ. ‘Από το ένα μέρος, τελειοποίηση των μηχανικών εγκαταστάσεων, πού ό συναγωνισμός την κάνει επιτακτικό νόμο για τον κάθε ξεχωριστό εργοστασιάρχη, και ένας όλο και μεγαλύτερος παραμερισμός εργατών: εφεδρική βιομηχανική στρατιά. Από το άλλο μέρος, επέκταση δίχως όρια τής παραγωγής, που είναι και αυτή παρόμοια υποχρεωτικός νόμος του συναγωνισμού  για τον κάθε εργοστασιάρχη. Και από τα δύο μέρη, πρωτάκουστη ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων, πλεόνασμα της προσφοράς στην αγορά, υπερπαραγωγή, παραγέμισμα των αγορών, κρίσεις κάθε δέκα χρόνια, φαύλος κύκλος: Πλεόνασμα, εδώ, από παραγωγικά μέσα και προϊόντα — πλεόνασμα, εκεί, από εργάτες δίχως εργασία και  δίχως μέσα συντήρησης. Ο δυο αυτοί μοχλοί ς παραγωγής και τής κοινωνικής ευημερίας δεν μπορούν να συνενωθούν, γιατί ή καπιταλιστική μορφή της παραγωγής  απαγορεύει στις παραγωγικές δυνάμεις να μπουν σε κίνηση, στα προϊόντα να κυκλοφορήσουν, αν δεν μετατραπούν προηγουμένως σε Κεφάλαιο, πράγμα που εμποδίζει αυτή ή ίδια ή αφθονία τους. Ή αντίφαση έχει φθάσει ως τον παραλογισμό. Ο παραγωγικός τρόπος στασιάζει ενάντια στη μορφή ανταλλαγής. Ή αστική τάξη πείστηκε και ή ίδια πώς είναι ανίκανη να διευθύνει άλλο τις  δικές της κοινωνικές παραγωγικές δυνάμεις.

Δ. Μια μερική αναγνώριση του κοινωνικού χαραχτήρα των παραγωγικών δυνάμεων πού επιβάλλεται στους ίδιους τους καπιταλιστές. Ιδιοποίηση των μεγάλων οργανισμών τής παραγωγής και των συγκοινωνιών στην αρχή από μετοχικές εταιρίες, ύστερα από τα τραστ και τέλος από το Κράτος. Η  αστική τάξη αποδείχνεται περιττή τάξη. Όλες οι κοινωνικές της λειτουργίες γίνονται τώρα από μισθωτούς υπαλλήλους.

ΙΙΙ. Προλεταριακή επανάσταση,

ωανντομ διάλυση των αντιφάσεων: Το προλεταριάτο καταχτάει τη δημόσια εξουσία και, χάρη στην εξουσία αυτή, μετατρέπει τα κοινωνικά παραγωγικά μέσα πού ξέφυγαν οπό τα χέρια τής αστικής τάξης σε δημόσια ιδιοκτησία. Με την πράξη αυτή ελευθερώνει  παραγωγικά μέσα από την προηγούμενη Ιδιότητά τους να είναι κεφάλαιο και δίνει πλέρια ελευθερία στον κοινωνικό τους χαραχτήρα, να επιβληθεί. Κοινωνική παραγωγή, σύμφωνα με ένα προκαθορισμένο πλάνο, είναι από τώρα και μπρος δυνατή. Ή ανάπτυξη τής παραγωγής κάνει την  ύπαρξη στο μέλλον των διάφορων κοινωνικών τάξεων αναχρονισμό. στο μέτρο πού εξαφανίζεται η αναρχία στην κοινωνική παραγωγή, πέφτει σε ύπνο και η πολιτική εξουσία του Κράτους. Οι άνθρωποι, κύριοι επί τέλους της  κοινωνικής τους οργάνωσης, γίνονται, ίσα – ίσα για αυτό, κύριοι τής φύσης, κύριοι του εαυτού τους, ελεύθεροι.
Να πραγματοποιήσει την απελευθερωτική αυτή πράξη, αυτή είναι ή ιστορική αποστολή του σύγχρονου προλεταριάτου. Να εξακριβώσει τις ιστορικές συνθήκες και μ’ αυτό, την ίδια  τη φύση τους και να δώσει έτσι, στην τάξη  πού ή αποστολή της είναι να δράσει, τάξη καταπιεζόμενη σήμερα, την επίγνωση των όρων και τής φύσης της δράσης της, αυτό είναι το καθήκον του επιστημονικού σοσιαλισμού, πού είναι, ή Θεωρητική έκφραση του προλεταριακού κινήματος.
Αυτό είναι το καθήκον του επιστημονικού σοσιαλισμού, που είναι η έκφραση του προλεταριακού κινήματος.

*Αυτό το «κύριος της φύσης»  δεν το ήθελα, αλλά ο Φρειδερίκος επέμενε. Τι να κάνω και γώ, υποχώρησα. Μεγάλος άνθρωπος, τώρα,  τι να του  πεις. Το ίδιο πρόβλημα είχα και με ένα άλλο σύγγραμμα ,που εκπόνησα μαζί με πολλούς άλλους, που θα επανακυκλοφορήσει σε πολλοστή έκδοση.  Νομίζω, ότι Θα διατηρήσουμε τον παλιό τίτλο:  Η ΒΙΒΛΟΣ.

___________________________________________________________

Τώρα,  χωρίς πλάκα, δε βλάπτει να ξαναδιαβάσουμε, σαν πιο ώριμοι αναγνώστες, κάνα δυο από τα βασικά κείμενα του Μαρξισμού. Το συγκεκριμένο είναι από τον  Ουτοπικό και Επιστημονικό Σοσιαλισμό του Ένγκελς, από την έκδοση του Θεμέλιου,  αλλά ακόμα καλύτερα θα ήταν να  ξαναδιάβαζε κανείς το Μανιφέστο, για να δει, ποια  απ΄ αυτά που γράφει,  τον συγκινούν ακόμα και ποια τα θεωρεί ξεπερασμένα από την πραγματικότητα. Και που, όπως με πληροφορεί η Μπερναρντίνα, κυκλοφορεί και εικονογραφημένο:

Read Full Post »